W sali zarz\u0105du banku pojawia punkt agendy: \u201eAI Act – status wdro\u017cenia\u201d. Zesp\u00f3\u0142 prawny przedstawia harmonogram, map\u0119 nak\u0142adaj\u0105cych si\u0119 wymog\u00f3w, punkty styku z DORA – i w jego imieniu, wynik pracy risk\/model governance: list\u0119 narz\u0119dzi do inwentaryzowania modeli. Kogo tu nie ma? Nikogo z zespo\u0142u danych, nikogo odpowiedzialnego za produkty zbudowane na tych modelach, nikogo od komunikacji z klientem. Wszystkie te funkcje, kt\u00f3re powinny by\u0107 reprezentowane bezpo\u015brednio s\u0105 referowane przez kogo\u015b innego. Dlaczego? Przecie\u017c to oczywiste, temat szybko sklasyfikowano jako \u201eprawny\u201d i to zesp\u00f3\u0142 prawny przedstawia wyniki pracy innych departament\u00f3w. Kto\u015b pyta o terminy, inny kiwa g\u0142ow\u0105, decyzja zapada – temat zostaje uznany za zamkni\u0119ty.<\/p>\n\n\n\n
Ten uproszczony, wr\u0119cz czarno bia\u0142y przyk\u0142ad jest naszym punktem wyj\u015bcia rozmowy o Cynefin framework.<\/p>\n\n\n\n
Ale od pocz\u0105tku. Co to w\u0142a\u015bciwie jest Cynefin?<\/p>\n\n\n\n
To narz\u0119dzie diagnostyczne stworzone przez Dave\u2019a Snowdena, kt\u00f3re ma odpowiedzie\u0107 na pytanie w jakim rodzaju systemu w og\u00f3le jeste\u015b, zanim zdecydujesz jak w og\u00f3le podejmowa\u0107 decyzje i dzia\u0142a\u0107. <\/p>\n\n\n\n
Ludzie i organizacje maj\u0105 jeden ulubiony spos\u00f3b podejmowania decyzji (np. \u201ezbierzmy dane i przeanalizujmy je\u201d) i stosuj\u0105 go wsz\u0119dzie, niezale\u017cnie od sytuacji. Snowden pokaza\u0142, ze to b\u0142\u0105d – bo istniej\u0105 r\u00f3\u017cne rodzaje sytuacji, kt\u00f3re wymagaj\u0105 fundamentalnie r\u00f3\u017cnych sposob\u00f3w my\u015blenia. Zastosowanie z\u0142ego podej\u015bcia do z\u0142ego typu sytuacji to jedna z najcz\u0119stszych przyczyn pora\u017cek strategicznych i operacyjnych.<\/p>\n\n\n\n
Snowden nie wymy\u015bli\u0142 Cynefin z intuicji przy biurku. Wypracowa\u0142 go przez lata pracy w IBM nad zarz\u0105dzaniem wiedz\u0105, potem osadzi\u0142 w antropologii, teorii z\u0142o\u017cono\u015bci i dopiero po latach praktyk z realnymi organizacjami zamkn\u0105\u0142 w gotowy framework.<\/p>\n\n\n\n
Framework, kt\u00f3ry dzieli sytuacje na cztery domeny:<\/strong><\/p>\n\n\n\n 1. Clear<\/strong> – to sytuacje gdy regu\u0142y s\u0105 nam znane. Przyczyna i skutek s\u0105 oczywiste dla ka\u017cdego. Spos\u00f3b odpowiedzi to skategoryzuj sytuacj\u0119 i zareaguj wed\u0142ug sprawdzonej procedury.<\/p>\n\n\n\n 2. Complicated<\/strong> – to s\u0105 wszelkie sytuacje gdy przyczyna i skutek s\u0105 znane, ale wymagaj\u0105 eksperckiej analizy. Tu w odpowiedzi mo\u017ce pojawi\u0107 si\u0119 wiele dobrych rozwi\u0105za\u0144, nie jedno oczywiste. To domena klasycznych konsultant\u00f3w strategicznych, in\u017cynier\u00f3w, prawnik\u00f3w i analityk\u00f3w finansowych.<\/p>\n\n\n\n 3. Complex<\/strong> – to s\u0105 sytuacje, w kt\u00f3rych przyczyna i skutek widoczne s\u0105 dopiero z pewnej perspektywy. System jest emergentny i reaguje na twoj\u0105 interakcj\u0119 w spos\u00f3b nieprzewidziany. Spos\u00f3b odpowiedzi to wykonuj ma\u0142e bezpieczne eksperymenty, obserwuj co si\u0119 dzieje i dopiero wtedy reaguj. To domena rynk\u00f3w, kultury organizacyjnej, relacji mi\u0119dzyludzkich, strategii w warunkach niepewno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n 4. Chaotic<\/strong> to s\u0105 sytuacje, w kt\u00f3rych nie ma widocznego wzorca, przyczyna i skutek s\u0105 nierozpoznawalne, a presja czasu jest ekstremalna. Trzeba dzia\u0142a\u0107 natychmiast, \u017ceby zatrzyma\u0107 krwawienie. Dopiero po ustabilizowaniu mo\u017cna przej\u015b\u0107 do skomplikowanego lub z\u0142o\u017conego my\u015blenia. To domena kryzysu, katastrofy, pierwsze godziny po nieprzewidzianym szoku.<\/p>\n\n\n\n Disorder<\/strong> to sytuacje, w kt\u00f3rych nie wiesz, w kt\u00f3rej z czterech powy\u017cszych domen jeste\u015b. To najbardziej niebezpieczne miejsce, bo ka\u017cdy patrzy przez pryzmat w\u0142asnych preferencji poznawczych. Analityk zobaczy complicated, krytysowiec zobaczy chaotic i ka\u017cdy z nich zastosuje z\u0142e narz\u0119dzie do z\u0142ego problemu.<\/p>\n\n\n\n I teraz wr\u00f3\u0107my do naszego przyk\u0142adu z pocz\u0105tku. Zastosujmy to narz\u0119dzie do samej struktury organizacyjnej, aby sprawdzi\u0107 czy to daje wi\u0119cej klarowno\u015bci czy mniej.<\/p>\n\n\n\n Cynefin to jest troch\u0119 narz\u0119dzie porz\u0105dkuj\u0105ce. B\u0142\u0105d diagnozy domeny jest kosztowniejszy ni\u017c b\u0142\u0105d wewn\u0105trz w\u0142a\u015bciwej domeny. Zastosowanie complicated (analiza, plan, wdro\u017cenie) do sytuacji complex daje fa\u0142szywe poczucie kontroli: decyzja si\u0119 nie sprawdza i dopiero pora\u017cka wymusza zmian\u0119 podej\u015bcia. <\/p>\n\n\n\n I tu warto zada\u0107 sobie pytanie: Czy wiedza, w kt\u00f3rej domenie jeste\u015bmy co\u015b zmienia, skoro i tak mamy sw\u00f3j w\u0142asny, nawykowy spos\u00f3b patrzenia na rzeczy?<\/strong> Bo Cynefin to mapa diagnostyczna, nie mechanizm zmiany zachowania. To raczej moment zatrzymania si\u0119 tu\u017c przed decyzj\u0105 ni\u017c sam\u0105 decyzj\u0105. Wiedza, w kt\u00f3rej domenie obecnie si\u0119 znajdujesz, nie zmienia automatycznie sposobu patrzenia.<\/p>\n\n\n\n Co prowadzi do kolejnego: Czy Cynefin generuje ruch sam w sobie? I tu warto zatrzyma\u0107 i powiedzie\u0107 o dw\u00f3ch warstwach, kt\u00f3re mog\u0105 si\u0119 spl\u0105ta\u0107 gdy pracujemy z frameworkiem.<\/p>\n\n\n\n Wr\u00f3\u0107my do sali zarz\u0105du z otwarcia. Nawet gdyby kto\u015b w tym pokoju zna\u0142 biegle Cynefin i potrafi\u0142 genialnie zdiagnozowa\u0107 domen\u0119 i kt\u00f3re elementy decyzji s\u0105 skomplikowane, a kt\u00f3re z\u0142o\u017cone – nic by to nie zmieni\u0142o. Samo zdj\u0119cie sytuacji nic nie daje, instrukcja jest potrzebna przez chwil\u0119. To co pojawia si\u0119 na tym styku to orkiestracja. Kto nawiguje podczas przej\u015b\u0107 mi\u0119dzy domenami<\/strong>, kto dobiera w\u0142a\u015bciwy tryb my\u015blenia do w\u0142a\u015bciwego fragmentu decyzji wreszcie kto pilnuje, \u017ceby \u017cadna wygodna kategoria nie zosta\u0142a zamkni\u0119ta przedwcze\u015bnie. Nikt w tej sali o tym nie pomy\u015bli, bo nikt nie dostrzega, \u017ce posiadanie mapy i posiadanie kogo\u015b, kto potrafi si\u0119 z ni\u0105 porusza\u0107 to dwie r\u00f3\u017cne rzeczy. Organizacje systematycznie inwestuj\u0105 w pierwsze i pomijaj\u0105 drugie.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" W sali zarz\u0105du banku pojawia punkt agendy: \u201eAI Act – status wdro\u017cenia\u201d. Zesp\u00f3\u0142 prawny przedstawia harmonogram, map\u0119 nak\u0142adaj\u0105cych si\u0119 wymog\u00f3w, punkty styku z DORA – i w jego imieniu, wynik pracy risk\/model governance: list\u0119 narz\u0119dzi do inwentaryzowania modeli. Kogo tu nie ma? Nikogo z zespo\u0142u danych, nikogo odpowiedzialnego za produkty zbudowane na tych modelach, nikogo…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":147,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_kad_post_transparent":"","_kad_post_title":"","_kad_post_layout":"","_kad_post_sidebar_id":"","_kad_post_content_style":"","_kad_post_vertical_padding":"","_kad_post_feature":"","_kad_post_feature_position":"","_kad_post_header":false,"_kad_post_footer":false,"_kad_post_classname":"","footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-478","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-zlozonosc"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/agnieszkajakubczyk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/478","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/agnieszkajakubczyk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/agnieszkajakubczyk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/agnieszkajakubczyk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/agnieszkajakubczyk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=478"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/agnieszkajakubczyk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/478\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":491,"href":"https:\/\/agnieszkajakubczyk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/478\/revisions\/491"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/agnieszkajakubczyk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/147"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/agnieszkajakubczyk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=478"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/agnieszkajakubczyk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=478"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/agnieszkajakubczyk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=478"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}\n
\n